Siedlec zapisany na nowo - książka, która otwiera drzwi do małej ojczyzny

W Siedlcu historia nie leży zakurzona w archiwach. Ma twarze mieszkańców, ślady artystów, zapach domowych potraw i krajobraz, który przez lata przyciągał twórców z pierwszych stron polskiej kultury. Książka „Dzieje Siedlca koło Krzeszowic” prowadzi przez tę opowieść spokojnie, ale z rozmachem.

• „Dzieje Siedlca koło Krzeszowic” pokazują wieś z wielu perspektyw
• Artyści, siostry zakonne i geologia tworzą wspólny portret Siedlca
• Wspomnienia mieszkańców nadają tej historii własny głos

„Dzieje Siedlca koło Krzeszowic” pokazują wieś z wielu perspektyw

Publikacja wydana przez Stowarzyszenie Miłośników Siedlca i Dolinek Krakowskich w 2025 roku nie ogranicza się do suchej kroniki. To rozbudowana opowieść o sześciu wiekach miejscowości - od średniowiecza po współczesność. Redakcję powierzono Adamowi Organiście, a jednym z najważniejszych pomysłodawców książki był Stanisław Molik, sołtys Siedlca.

Już sama oprawa zapowiada, że będzie to spotkanie z kulturą dużego formatu. Na okładce pojawia się „Dziwny ogród” Józefa Mehoffera z lat 1902-1903, a na obwolucie „Krajobraz ze stromym dachem” Hanny Rudzkiej-Cybisowej z 1954 roku. Obaj artyści byli związani z rodziną Stopków i siedleckim Domem Artystów.

W środku znalazły się fotografie miejsc, zabytków, dzieł sztuki i ludzi, którzy tworzyli historię Siedlca. Dzięki temu publikacja działa nie tylko jak książka historyczna, ale też jak przewodnik po pamięci lokalnej. 📖

Artyści, siostry zakonne i geologia tworzą wspólny portret Siedlca

Jedną z najmocniejszych części książki jest tekst Artura Karpacza, który opowiada o dziejach miejscowości na tle większych wydarzeń historycznych. Czytelnik dostaje więc nie tylko lokalną perspektywę, lecz także szerszy kontekst, pozwalający zobaczyć, jak zmieniał się Siedlec i jego mieszkańcy.

Ewa Piątkowska zagląda z kolei do języka i genealogii, analizując pochodzenie nazwisk mieszkańców. To pozornie nieoczywisty temat, ale właśnie nazwiska stają się tu znakami tożsamości i śladami dawnych rodzin.

Ważne miejsce zajmuje również historia obecności Sióstr Zgromadzenia Najświętszej Duszy Chrystusa Pana w Siedlcu, opracowana przez s. Agatę Jadwigę Bartyzel ZDCh. Tekst przybliża dzieje zgromadzenia i jego rolę w życiu duchowym miejscowości, a także postać Matki Pauli Zofii Tajber, założycielki otaczanej szacunkiem i pamięcią.

Katarzyna Śniegórska i Piotr Dmytrowski zabierają czytelników jeszcze dalej - w przeszłość liczoną w milionach lat. Ich opowieść o budowie geologicznej i przyrodzie Siedlca obejmuje rzeźbę terenu, las, pola, staw, florę i faunę oraz formy ochrony przyrody. 🌿

Największy rozdział Adama Organistego poświęcony jest artystom i dziełom sztuki związanym z Siedlcem. Józef Mehoffer, Andrzej Stopka, rodzina Sieków, a także twórcy mniej znani, lecz ważni dla lokalnego dziedzictwa, pokazują, że ta niewielka miejscowość od dawna miała niezwykłą siłę przyciągania.

Wspomnienia mieszkańców nadają tej historii własny głos

Najbardziej osobisty charakter ma część zatytułowana „Silva rerum”, czyli „Las rzeczy”. To zbiór wspomnień mieszkańców, wierszy, rodzinnych historii i przepisów kulinarnych. Pojawiają się opowieści o codzienności, wierze, pracy, wojennych doświadczeniach, edukacji, obyczajach i więzi z przodkami.

Dzięki tym głosom Siedlec przestaje być wyłącznie punktem na mapie. Staje się miejscem zamieszkanym przez konkretne rodziny, pamiętającym radości i straty, zwyczaje oraz smaki przekazywane z pokolenia na pokolenie.

„Trzeba żyć uważnie” - pisała Maria Dąbrowska.

Ta zasada dobrze opisuje także charakter publikacji. Jej autorzy przyglądają się Siedlcowi uważnie, bez pomijania drobnych szczegółów. W książce wspominają również goście Domu Artystów, między innymi Kazimierz Dejmek, Wojciech Siemion, Halina Mikołajska, Kazimierz i Marian Brandysowie oraz Hanna Rudzka-Cybisowa. Po latach drzwi do artystycznych pracowni otwiera rodzina Sieków, obecni gospodarze „dziwnego ogrodu”.

Całość domykają indeks nazwisk i spis ilustracji z objaśnieniami. To praktyczny dodatek, ale też dowód redakcyjnej staranności. „Dzieje Siedlca koło Krzeszowic” można czytać od początku do końca albo wracać do wybranych historii. Za każdym razem odsłaniają inną warstwę tej małej, a jednocześnie zaskakująco szerokiej ojczyzny. ✨

na podstawie: Biblioteka w Krzeszowicach.